باب سوم در صفت و معرفت ياقوت اكهب و اغبس ياقوت كبود را اكهب و اغبس گويند ، و كحلى نيز خوانند . معدن آن هم به زمين سرنديب است . و بهترين انواع او طاوسى است كه در وى سبزى و شعاعى بر مثال پر طاوس درخشد . و بعد ازو آسمان‌گون . و بعد از آن كحلى و نيلى اعنى لاجوردى كى از همه مشهورتر باشد . امّا لون كحلى شفّاف نبود ، نفطى رنگ باشد تا به درجهء سياهى رسد . بعد ازو آبگون ، و اين لون آخر مراتب كهوبت است . و بدان سبب اكهب را ادنى ياقوت نهند كه لون كهوبت از عوارض مظلومان و مجرمان است و علامت حزن و اندوه ، و مناسب مادّهء سودائى كه روح را مكدّر گرداند . و قيمت يك مثقال طاوسى با طراوت تمام شكل ممسوح بىعيب در قديم به ده دينار بوده و به حسب عيوب تنزّل كند تا مثقالى به دانگى باز آيد . و نصر بن يعقوب جوهرى مرتبهء اول آسمانگون مىنهد ، پس ازرق ، پس لاجوردى ، پس نيلى ، پس كحلى ، و دگر طاوسى نمىكند . و گمان آن است كى لاجوردى قائم مقام وى نهاده است . و آورده‌اند كه كهوبت و زردى در آتش نقصان مىگيرد .